wp1e5f3dbe.png
wpb720db0f.png
wped5f5b0d.png
wpac8573a5.png
wp7a3021bf.png
wp13dec5f1.png
wp902f5f15.png
wp5e6f6eda.png

De Delftse Nieuwe Kerk bezit één van de grotere orgels van de fa. J. Bätz en co. Het instrument is gebouwd in 1839 en heeft 48 stemmen, verdeeld over hoofdwerk, rugwerk, bovenwerk en pedaal.

 

Degelijkheid

Het orgel heeft de tijd goed doorstaan. Van het pijpwerk is bijvoorbeeld meer bewaard gebleven dan bijvoorbeeld bij het Bätz-orgel van de Domkerk in Utrecht het geval is. Wel zijn er in de huidige situatie factoren die ervoor zorgen dat de klank en het uiterlijk van het orgel minder tot hun recht komen dan in de oorspronkelijke situatie. Met name de ontpleistering van de muren en het verdwijnen van de oorspronkelijke spaanbalgen aan het begin van de 20e eeuw zijn hiervan de oorzaak. Kas, pijpwerk en mechanieken zijn echter nog goed bewaard gebleven. De woorden van Jonathan Bätz lijken daardoor in vervulling te gaan: "Zo er geen rampen gebeuren zal men twee eeuwen na onze dood het werk nog als degelijk en eerlijk geleverd roemen"

 

Karakter

De klank van het orgel heeft nog een vrij klassiek karakter, zeker als je dit vergelijkt met het 17 jaar jongere Bätz-Witte orgel in de Oude Kerk. Wel zijn er al "romantische" invloeden aanwezig. Het orgel staat eigenlijk midden in een ontwikkeling, welke al eerder is ingezet. De ca. 8 jaar oudere Bätz-orgels in de Domkerk in Utrecht en Ronde Lutherse Kerk in Amsterdam (orgels van ongeveer dezelfde grootte) zijn voor het grootste deel (klank en dispositie) gelijk aan het Delftse orgel, maar vertonen tevens enkele verschillen. De sesquialter en de scherp, welke zowel in Utrecht als in Amsterdam aanwezig zijn, vinden we niet terug in de oorspronkelijke dispositie van het Bätz-orgel in Delft. Daarnaast zijn de dubbelkoren in de discant bij prestanten en octaven in Delft niet meer doorgevoerd. Bij de mixturen is dit nog wel het geval. Opmerkelijk is wel dat het karakter van bijv. de prestanten nog wel gelijk is gebleven en ook de rest van de dispositie bijna 1:1 te vergelijken is met de twee andere orgels. Er is hier nog niet echt sprake van nieuw klank idoom. Daarvoor moet je naar de Oude Kerk, waar het Bätz-Witte orgel dezelfde degelijkheid uitstraalt, maar waar een echt "nieuw" geluid te horen is.

wpc5805510.png
wpda29a4c8.png
wp6b861497.png
wp9d16e27f.png

 

Hoofdwerk

Prestant 16'

Bourdon 16'

Octaaf 8'

Roerfluit 8'

Octaaf 4'

Gemshoorn 4'Quint 3'

Octaaf 2'

Mixtuur 4-8 st.

Scherp 6 st.

Cornet 5 st.

Fagot 16'

Trompet 8'

Trompet 4'

 

Rugwerk

Prestant 8'

Holpijp 8'

Quintadeen 8'

Octaaf 4'

Roerfluit 4'

Quint 3'

Octaaf 2'

Mixtuur 4-6 st.

Sexquialter 2 st.

Cornet 4 st.

Trompet 8'

Dulciaan 8'

Tremulant

 

Bovenwerk

Prestant 8'

Holpijp 8'

Quintadeen 8'

Viola di gamba 8'

Salicionaal 4'

Open fluit 4'

Roerquint 3'

Woudfluit 2'

Flageolet 1'

Echotrompet 8'

Vox humana 8'

Tremulant

 

Pedaal

Prestant 16'

Subbas 16'

Octaaf 8'

Fluitbas 8'

Roerquint 6'

Octaaf 4'

Ruispijp 5 st.

Bazuin 16'

Trombone 8'

Trompet 4'

Zink 2'

 

wp3148c726_0f.jpg

 

Het orgel van de Nieuwe Kerk is aan restauratie toe. In de jaren ‘70 heeft het instrument voor het laatst een grote deelrenovatie ondergaan. Een volledige restauratie heeft echter nooit plaatsgevonden. Het orgel klinkt weliswaar nog steeds fraai en voornaam, kenners weten dat er ook sprake is van veel verborgen klankschoonheid.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

wpd87d4de2_0f.jpg
wp4eea419c_0f.jpg
Het Bätz-orgel van de Ronde Lutherse Kerk in Amsterdam werd ooit geroemd als ‘de Stradivarius onder de orgels’. Het Bätz-orgel van de Domkerk in Utrecht is internationaal vermaard.
Het Bätz-orgel van Delft heeft eveneens grote kwaliteiten, maar heeft nogal te lijden gehad onder ingrepen vanuit het verleden waarvan de ontpleistering van de muren de meest ernstige is. Het orgel zelf is echter goed bewaard gebleven en is in aanleg vergelijkbaar met de twee andere grote Bätz-orgels.
wpbb3775ee.png
wp58271133.png

 

De Nieuwe Kerk in Delft is grondig gerestaureerd. Tevens was het plan om uitbreiding te vinden ondergrondse zalen, keuken en sanitaire voorzieningen. Zodoende zal de kerk beter en breder inzetbaar worden. Deze zaken zijn vooruit geschoven vanwege de hoge kosten daaraan verbonden.

Ook als concertruimte wordt de nieuwe kerk daardoor beter bruikbaar. De Stichting Kerkconcerten is verheugd over de restauratie van het orgel.

Zie over de kerkrestauratie: www.oudeennieuwekerkdelft.nl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

wp548a1e43.png
wp248c1997.png
wpb488f1cd.png
wp349c0071.png
wp805d1f54_0f.jpg